| |
|
Economie
|
- Algemeen
Tot 1990 kende Roemeni? een sterk centraal geleide economie waarvan de productiemiddelen in handen waren van de Staat of op een andere wijze collectieve eigendom waren (collectieve boerderijen, wijnco?peratieven, COOP-winkels, enz).
Na 1945 werden er ingrijpende landhervormingen doorgevoerd waardoor er een einde kwam aan het overheersende grootgrondbezit. Tot die tijd werd Roemeni? hoofdzakelijk als een agrarische natie beschouwd. In de jaren vijftig werden naast de kleinere boerenbedrijven, ook de bankwereld en de zware industrie genationaliseerd. In de jaren zeventig werd er weer wat meer ruimte gegeven aan het vrije ondernemerschap, maar dat werd in de jaren tachtig weer op alle gebeieden teruggedrongen. Na de Decemberrevolutie van 1989 kwam privatiseringsfase op gang die midden de jaren negentig het verst gevorderd was in de landbouwsector.
In 1959 werkte nog ongeveer 80 % van de beroepsbevolking in de landbouw, in 1994 nog slechts 37 %. De industrie is goed voor 34 % en de dienstensector telt 29 % van de beroepsbevolking.
De economische groei in Roemeni? was in 2000 de laagste van alle 12 kandidaatlanden voor toetreding tot de Europese Unie (EU). De EU en het IMF blijven zeer kritisch over de vorderingen die het land maakt.
- Landbouw, veeteelt, visserij en bosbouw
Roemeni? is nog altijd sterk agrarisch geori?nteerd, ondanks de inspanningen van Ceausescu om van zijn land een industri?le samenleving te maken. Van de beschikbare landbouwgronden wordt 60 % als akkerbouwland, 25 % als weidegrond, 4 % als wijngaarden, 6 % als hooiland en 1,8 % als boomgaarden gebruikt. De opbrengsten lopen dikwijls vele jaren achter op de verwachtingen. Na de val van Ceausescu heeft de overheid getracht de landbouw te moderniseren. De akkerbouwgebieden zijn: Dobrogea, de Banaat, de Voor-Karpaten, Transsylvani? (Zevenburgen), Klein Walachije en Maramureş. De voornaamste producten zijn: graan, aardappelen, peulvruchten, suikerbieten, zonnebloemen, ma?s, vlas, fruit, rijst en wijn. De veehouderij onderging de laatste dertig jaar ingrijpende veranderingen. De van oudsher rondtrekkende herders in de Karpaten werden gedwongen zich te vestigen. Er is veel aandacht besteed aan de varkensteelt. De visserij op de rivieren en de Zwarte Zee speelt sinds de laatste jaren een belangrijke economische rol. Ongeveer 28 % van de oppervlakte is bosland. Vooral de zuidelijke en de oostelijke Noord-Karpaten zijn zeer bosrijk. De bosexploitatie en de houtverwerking vormen belangrijke bronnen van inkomsten voor de inwoners van deze gebieden.
- Mijnbouw en energievoorziening
Het belangrijkste mijnbouwproduct is petroleum (PETROM). Er zijn omvangrijke petroleumvelden in Prahova, Bacau, Gorj Crisgana en in Cuges. In de jaren tachtig werden grote hoeveelheden petroleum naar het buitenland ge?xporteerd om zodoende de hoge buitenlandse schuld te vereffenen. Overigens loopt de productie terug. Er wordt aardgas gewonnen door ROMGAZ, EXPROGAZ) in de Voor-Karpaten en in het hoogland van Transsylvani?. Deze voorraden zijn echter absoluut onvoldoende om de binnenlandse behoeften te dekken. Dit geldt ook voor steenkool, ijzererts, looderts, kopererts en mangaanerts. Tevens komen bruinkool en bauxiet voor.
De elektriciteitsvoorziening geschiedt door middel van warmtekrachtcentrales (petroleum en steenkool). In samenwerking met Joegoslavi? is in de Donau bij de IJzeren Poort een waterkrachtcentrale neergezet. In samenwerking met Bulgarije is een krachtcentrale bij Turnu Magurele gebouwd. In Cernavada werd een hydro-elektrische centrale gebouwd. De eigen productie dekt driekwart van de binnenlandse behoeften.
- Industrie
Na de Wereldoorlog II is de industrialisatie grootscheeps aangepakt, waarbij de nadruk werd gelegd op de ontwikkeling van de zware industrie, met nadruk op de chemie. Sedert 1989 wordt er meer aandacht geschonken aan de consumptiegoederenindustrie. Industri?le concentraties zijn: Bucureşti en omgeving, Galaţi en Iaşi in het oosten, Braşov, Arad, Timişoara en Oradea. De industri?le sector draagt voor 33 % bij tot het BNP.
- Handel
Handel speelt een belangrijke rol in de Roemeense economie. Uitgevoerd worden: chemische en petroleumproducten, machines, kunstmest, grondstoffen voor de levensmiddelenindustrie en vee. Voornaamste afnemers zijn Duitsland, Itali?, Rusland, Frankrijk, de Verenigde Staten en Zuid-Korea. Ingevoerd worden: grondstoffen, machines, transportmiddelen en consumptiegoederen. Voornaamste leveranciers zijn Duitsland, Itali?, Frankrijk, Turkije en Nederland. Roemeni? heeft een tekort op de handelsbalans.
- Bankwezen
De in 1880 opgerichte Nationale Bank "BANCA NAŢIONALĂ A ROM?NIEI" fungeert als centrale bank.
- Verkeer
Ondanks belangrijke verbeteringen aan het matig ontwikkelde wegennet, zijn de spoorwegen nog altijd van groot belang voor zowel personen- als goederenvervoer. Het spoorwegennet beslaat 11.275 km waarvan 3.600 km ge?lektrificeerd is. Pijpleidingen zorgen voor het transport van petroleum en gas. De Donau is de belangrijkste waterweg, waarop een groot deel van het goederentransport tussen Oost- en Centraal-Europa plaatsvindt. De Zwarte Zee heeft eenzelfde functie. De belangrijkste internationale luchthavens zijn Boekarest-Otopeni en Constanţa. Regionale luchthavens vindt men in Arad, Baia Mare, Cluj-Napoca, Iaşi, Oradea, Satu Mare, Sibiu, Suceava, Timişoara en Targu Mureş. Zij worden allen bediend door de nationale maatschappij TAROM.
|
|
